Zorgtoeslagen 2012 leveren geen besparing op

De zorgtoeslag die in het jaar 2012 werd uitgekeerd, heeft niet de beoogde miljoenenbesparing van het kabinet opgeleverd. In plaats van te bezuinigen op de zorgtoeslag, moest het kabinet juist nog meer geld uitgeven. Daarmee zit het kabinet nu met een enorme kostenpost.

Iedereen in Nederland is verplicht tenminste een basisverzekering af te sluiten, maar voor sommige huishoudens legt de premie van de verzekering een te groot beslag op het loon. Daarom kunnen Nederlanders met een laag inkomen zorgtoeslag aanvragen. De uitgaven van de zorgtoeslag zijn wel afgenomen, maar het was de bedoeling te bezuinigen. Die bezuinigingsmaatregel had achteraf niet het gewenste effect.

Bezuinigen
De bedoeling van het kabinet was om in 2012 voor 600 miljoen euro te bezuinigen op de uitgaven van de zorgtoeslag. Er werd wel minder uitgegeven aan de zorgtoeslag, maar toch bleven de kosten voor de zorgtoeslag stijgen. De overheid heeft 98 miljoen euro bespaard, wat betekent dat de overheid toch nog 502 miljoen euro uitgaf aan zorgtoeslagen.

Dat bedrag is veel hoger dan waar de overheid in eerste instantie vanuit ging. Door de hogere zorgtoeslagen en de misrekeningen uit 2012 heeft de overheid nu een tekort van 0,08 procent van het bruto nationaal product op het gebied van zorgtoeslagen.
Beperkte geïnformeerd
De Tweede Kamer werd maar mondjesmaat geïnformeerd over de tegenvallende uitgaven van de zorgtoeslagen. Het kabinet was niet helemaal eerlijk over het aantal huishoudens die zorgtoeslag ontvangen en ook niet over welke effecten dat heeft op de maatschappij.

Dat stelt de Algemene Rekenkamer na berekening van de kosten van de zorgtoeslagen over 2012. Vooral de ministers Edith Schippers van Volksgezondheid (VVD) en de minister van Financiën, Jeroen Dijsselbloem (VVD) treft blaam, zo stelt de Algemene Rekenkamer. Beide ministers beloofden beterschap: zij gaan meer tijd steken in het juist voorlichten van de kamer over de effecten van de zorgtoeslag.

Volgens de Algemene Rekenkamer moeten de ministers niet alleen bij zorgtoeslagen, maar over het algemeen op een veel transparantere manier de kamer inlichten bij bezuinigingsmaatregelen. Daarmee kan het Rijk in het vervolg beter omgaan met financiële tegenvallers.

Toch gelukt
Ondanks dat de overheid in 2012 veel meer geld kwijt was aan uitgekeerde zorgtoeslagen dan gepland, spreken de ministers opvallend genoeg toch van een “geslaagde bezuinigingsmaatregel”. De overheid zit echter wel met een kostenpost van 502 miljoen euro extra. Maar volgens de ministers is dat geen probleem: er moet onderscheid gemaakt worden tussen het effect van de maatregel en de mee- en tegenvallers die zo’n maatregel kan veroorzaken.

Er is wel minder zorgtoeslag uitgekeerd, en dat is het positieve effect van de bezuinigingsmaatregel. Het negatieve effect is dat er nog steeds voor honderden miljoenen aan zorgtoeslag is uitgekeerd. De ministers moeten de Tweede Kamer in ieder geval wel beter gaan voorlichten over de effecten van bezuiningsmaatregelen, stelt de Algemene Rekenkamer.

CBP
De ministers stellen dat de uitgaven van de zorgtoeslag los staan van de verwachting dat de uitgaven van de zorgtoeslag dalen. Volgens Schippers en Dijsselbloem is de maatregel wel doeltreffend, maar werd het doel dit keer niet bereikt door allerlei tegenwerkende ontwikkelingen.

De overheid was ervanuit gegaan dat de zorgpremie in 2012 zou dalen, maar de zorgtoeslag viel juist hoger uit doordat de zorgpremie in 2012 toch steeg. Het Centraal Planbureau (CPB) publiceerde onlangs een rapport waaruit blijkt dat het kabinet meer geld was kwijt geweest aan zorgtoeslagen als het de bezuinigingsmaatregel niet had ingevoerd. Met dat rapport in de hand stellen beide ministers dat de bezuinigingsmaatregel wel degelijk gewerkt heeft. Anders zou de overheid in 2012 voor een slordige 550 miljoen euro meer aan zorgtoeslagen hebben uitgegeven.

Zorgtoeslag
De zorgtoeslag werd in 2006 ingevoerd als tegemoetkoming voor de invoering van de verplichte basisverzekering. Huishoudens met een laag inkomen kunnen deze tegemoetkoming aanvragen, omdat sinds 2006 het hebben van een basisverzekering verplicht werd. De basisverzekering is een maatregel om een einde te maken aan de verschillen tussen ziekenfondsen en particuliere verzekeringen.

Hoe hoog de zorgtoeslag precies is, is per huishoudens verschillend. Zo kijk de overheid naar de thuissituatie van de verzekerde en ook naar de hoogte van het loon. Hoe meer een huishouden zelf verdient, hoe minder zorgtoeslag er wordt uitgekeerd. De sterkste schouders dragen op die manier de zwaarste lasten.

Bij een maximum inkomen van 30.939 euro (voor alleenstaanden) en een gezamenlijk inkomen van 42.438 euro heeft een huishouden geen recht meer op uitkering van de zorgtoeslag. De overheid kijkt ook naar hoeveel spaargeld iemand heeft. Iemand die zorgtoeslag krijgt mag niet meer dan 102.449 euro eigen spaargeld hebben, of 123.638 euro voor partners.

In het jaar 2012 keerde overheid 4,5 miljard euro onder zes miljoen huishoudens aan zorgtoeslag uit. De verwachting was dat er in 2012 410.000 huishoudens minder zorgtoeslag zouden krijgen, maar in de praktijk waren dat er slechts 200.000 huishoudens.

De overheid was ook om een andere reden genoodzaakt meer uit te geven aan zorgtoeslagen dan aanvankelijk verwacht werd: de zorgtoeslag wordt berekend aan de hand van de gemiddelde zorgpremie in Nederland. Ramingen wezen uit dat de zorgpremie zou dalen, maar dat gebeurde niet. Daardoor werd de zorgtoeslag met 8 euro per gerechtigde verhoogd. Dat terwijl de overheid ervanuit was gegaan dat de zorgtoeslag met 50 euro zou dalen. Daardoor gaf de overheid meer uit aan zorgtoeslagen dan het eigenlijk gepland had.

Vorige artikel:

Volgende artikel: