VNG stemt niet in met nieuwe WMO

De Vereniging Nederlandse Gemeenten stemt niet in met de plannen voor een nieuwe Wet Maatschappelijke Ondersteuning, de WMO. Dat bleek na een ledenraadpleging van de VNG onder haar leden. Daarmee komt een bezuiniging van anderhalf miljard euro in gevaar.

Dat de VNG nu tegenstemt, is een flinke tegenslag voor Staatssecretaris van Volksgezondheid, Martin van Rijn.  Met het hervormen van de huidige WMO zou zo’n 1,5 miljard euro aan besparingen gepaard gaan.

Zorgtaken
De gemeenten en de staatssecretaris zijn het al langer oneens over hoe de nieuwe wet maatschappelijke ondersteuning er uit zou moeten komen te zien. Het is onduidelijk welke taken de gemeente moet uit gaan voeren, in plaats van het Rijk. Nu voert het Rijk zelf nog de meeste taken uit.

Een hekel punt uit het hoofdpijndossier is bijvoorbeeld de persoonlijke verzorging. Daarbij gaat het om laagdrempelige hulp bij de mensen thuis. Aanvankelijk zou de gemeente verantwoordelijk worden voor het regelen van die zorg, maar even later wijzigde de staatssecretaris zijn plannen.

Niet de gemeente, maar de zorgverzekeraars moeten in de nieuwe WMO verantwoordelijk worden voor het inkopen van persoonlijke zorg.

Tegenslag
Dat de Vereniging Nederlandse Gemeenten nu toch tegenstemt, is een groot probleem voor staatssecretaris Van Rijn. Eerder had hij al een deal gesloten met de VNG. De gemeenten zouden de nieuwe WMO goedkeuren, in ruil voor meet geld. Het zou gaan om een extra van 200 miljoen euro op jaarbasis.

Gemeenten willen de taken die de zorgverzekering zou krijgen in de nieuwe WMO, toch liever in eigen hand houden. De belangrijkste reden daarvoor is dat gemeenten dan een grotere pot met geld krijgen om de WMO mee te financieren.

Aanvankelijk zag het er goed uit: de gemeenten zouden met de deal voor de nieuwe Wet Maatschappelijke Ondersteuning stemmen. Alleen de leden van de VNG zouden zich nog over het voorstel moeten uitspreken, maar die stribbelen nu dus toch tegen. Daarmee is een bezuinigingsmaatregel van 1,5 miljard euro bijna teruggestuurd naar de tekentafel.

Drie mogelijkheden
Staatssecretaris Van Rijn heeft nu drie mogelijkheden nu de deal van de VNG en het kabinet van tafel is.

Ten eerste zou de staatssecretaris zijn bevoegdheid kunnen gebruiken om toch zijn zin te krijgen, en tegen de wil van de VNG in de nieuwe WMO toch in te voeren. De gemeente wordt dan opgezadeld met een WMO die het eigenlijk niet wil. De kans is dan ook groot dat de uitvoering van de nieuwe WMO een zootje wordt. Deze optie is eigenlijk voor geen van de partijen een gewenste oplossing.

In theorie zou de staatssecretaris van Volksgezondheid ook het hele idee kunnen afblazen. Er wordt dan afgezien van de hervormingsmaatregel, en de bezuiniging van 1,5 miljard euro. In de theorie lijkt dat een makkelijke uitweg, maar in de praktijk is die optie niet haalbaar. Dat betekent namelijk dat de overheid met een enorm gat in de begroting zou komen te zitten. Dat is moeilijk op te lossen, omdat de begroting op de derde dinsdag in September 2013, op Prinsjesdag, al gepresenteerd is.

De derde optie lijkt de meest sympathieke en wenselijke optie: opnieuw onderhandelen. Toch zijn er reden te verzinnen waarom staatssecretaris en de VNG niet opnieuw om tafel kunnen gaan zitten. Er is al erg lang over de nieuwe WMO gesteggeld en onderhandeld, en dus lijkt het erop dat staatssecretaris van Rijn geen speelruimte meer heeft voor verdere onderhandelingen. Er zijn weinig troeven meer om de leden van de VNG nog over de streep te trekken. Bovendien zorgen heronderhandelingen meestal voor een andere voor het kabinet ongewenste factor: vertragingen. Door te heronderhandelen kunnen plannen al snel uitgesteld worden.

Complexe puzzel
Kenners spreken van een complexe puzzel die de staatssecretaris op mag lossen. Toch is voor de staatssecretaris de beste oplossing om de hervorming wel door te laten gaan. Als de hervorming van de WMO niet door zou gaan, zou dat betekenen dat ook de bezuinigingsmaatregel niet doorgaat. In dat geval moeten de staatssecretaris en minister Edith Schippers een ander potje vinden om het enorme gat van 1,5 miljard euro op te vangen.

Vorige artikel:

Volgende artikel: