Gemeenten komen in problemen met overheveling zorg

Gemeenten die nu al financiële problemen hebben, krijgt het vanaf volgend jaar nog moeilijker om alle zorgkosten in de gemeente te kunnen betalen. Vanaf 1 januari 2015 wordt de Algemene Wet Bijzondere Ziektekosten (AWBZ) overgeheveld naar zorgverzekeraars via de Zorgverzekeringswet en naar de gemeenten.

Gemeenten worden daarmee verantwoordelijk voor bijvoorbeeld de jeugdzorg en de ouderenzorg, maar ook voor de uitkeringen van jonggehandicapten via de Wajong. Daarmee krijgen gemeenten fors extra verantwoordelijkheden. Op dit moment hebben de gemeenten die het nu al financieel moeilijk hebben, te maken met een exorbitante vraag naar zorg.

Vergrijzing
Naar verwachting zullen de armste gemeenten in Nederland het de komende jaren nog zwaarder krijgen, omdat de zorg alsmaar zal blijven stijgen in die gemeenten. De vergrijzing in deze gemeenten ligt vaak veel hoger dan in gemeenten die het financieel beter voor elkaar hebben. Door de vergrijzing wordt er nog meer zorg gevraagd, die de gemeenten vanaf 1 januari 2015 mogen bekostigen.

De gemeenten zelf staan niet te springen om al die extra verantwoordelijkheden. Zij zijn bang dat zij in de problemen komen bij het uitkeren van alle vraag naar zorg. Volgens de gemeenten zelf worden zij onvoldoende gecompenseerd voor de kosten door de overheid.

Dat zijn de belangrijkste conclusies van het onderzoek van een grote Nederlandse krant in samenwerking met het Kwaliteitsinstituut Nederlandse gemeenten, King. Berekeningen toen aan dat veel gemeenten er rekening mee moeten houden dat zij niet alle zorg kunnen bieden, terwijl dat eigenlijk wel zou moeten.

Omvang probleem niet bekend
Hoe erg de armste gemeenten in Nederland in de problemen zullen komen bij de overheveling van de AWBZ, weet eigenlijk niemand. Gemeenten hebben amper een idee van in hoeverre de vraag naar zorg zal toenemen, en hoeveel zorg zij straks moeten inkopen en verlenen. Zij hebben amper een idee van hoeveel geld de zorg kost en hoeveel geld zij zullen krijgen van het kabinet om de zorg te kunnen verlenen.

Volgens King is dat zorgelijk. King is de datadeskundige van de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG). Het instituut probeert zo goed mogelijk alle taken van gemeenten in kaart te brengen en maken bovendien een prognose voor alle gemeenten.

Niet gunstig
De prognose van King is echter niet heel gunstig. Voornamelijk de armste gemeenten in Nederland zullen naar verwachting volgend jaar tegen problemen aanlopen.

In het onderzoek van King werden er drie factoren betrokken: het aantal inwoners dat een regeling heeft dat nu nog door het Rijk verzorgd wordt, de vergrijzing en de financiële positie van een gemeente. Het kabinet weet wel dat de gemeenten vanaf volgend jaar meer zorg moeten verlenen aan hun inwoners, maar het kabinet weet nog niet hoe het budgettair een indeling moet maken naar de gemeenten toe.

Volgens de eerste proefberekeningen zullen de armste gemeenten te maken krijgen met een groot nadeel. Iedere gemeente in Nederland krijgt straks evenveel geld om te besteden aan de zorg. Sommige gemeenten zijn het daar niet mee eens, omdat in de ene gemeente er veel meer vraag naar zorg is dan in andere gemeenten. Bovendien is de vergrijzing in de Randstad niet zo hoog als in kleinere gemeenten. Daarom zou het kabinet moeten kijken naar de factoren van het onderzoek, in plaats alle gemeenten eenzelfde bedrag toe te kennen, zo vinden de gemeenten.

Onduidelijkheid
Volgens de Vereniging Nederlandse Gemeenten (VNG) worden de financiële risico’s vanaf volgend jaar vooral bij de gemeenten neergelegd. Burgemeester en Wethouders kunnen amper rekening houden met wat er nog komen gaat, waarschuwt de VNG. Daardoor kunnen zij geen garanties bieden aan inwoners die zorg nodig hebben, en kunnen zij amper afspraken maken met de zorgverleners in de gemeente.

Volgens de VNG zou de overheid de korting niet moeten toepassen op inwoners die vallen onder het overgangsrecht. Maar volgens staatssecretaris van Volksgezondheid Martin van Rijn is er helemaal geen onduidelijkheid over de zorgverlening van gemeenten. Gemeenten krijgen een budget dat gebaseerd is op de cijfers van wat de gemeenten nu ongeveer kwijt zijn aan de AWBZ. Daarbij wordt volgens Van Rijn al gekeken naar de vergrijzing en naar de vraag van zorg.

Regio’s
Niet alle gemeenten in Nederland hebben een even hoog risico op financiële problemen met de overheveling van de AWBZ naar de zorgverzekeraars en de gemeenten. Zo krijgen vooral het noorden en het oosten van Nederland te maken met financiële problemen. Die gemeenten zijn vaak veel kleiner, met relatief veel ouderen. In de Randstad zijn de leeftijden van de inwoners veel diverser. Randstadgemeenten lopen dan ook een minder groot tot weinig risico.

In totaal zijn er vijftig gemeenten in Nederland die veel taken krijgen van het Rijk, terwijl zij er financieel niet goed voor staan. Bijna dertig procent van de gemeenten loopt een verhoogd risico op financiële problemen.

Taken
Vanaf volgend jaar krijgen de gemeenten in Nederland er meer taken bij. In totaal gaat het om drie nieuwe taken, zoals bijvoorbeeld zorg verlenen aan ouderen die zorghulp nodig hebben. Bovendien wordt de bijstand samengevoegd me de sociale werkplaatsen en de uitkeringen aan jonggehandicapten (Wajong). Ook de toegang tot de psychologie en jeugdzorg komen straks onder toezicht van de gemeenten te staan. Daarmee verdwijnen psychologische zorg en dyslexiebehandelingen voor jongeren onder de 18 jaar straks uit het basispakket.

Vorige artikel:

Volgende artikel: